Mali finitigiw ye tasuma wuli kojugubakɛlaw la Kuwakuru
Kunun tarata sɔgɔma joona fɛ, kojugubakɛlaw ye binkanniwale ta Mali finitigiw sɛgɛrɛ u dagayɔrɔ la Kuwakuru Moti mara la. Kunnafoni y’a jira ko terorisi ninnu nana sɔgɔmadafɛ nɛgɛ kanɲɛ duuru (5h) waati, u tun bɛ mɔbiliw ni motow la, o yɔrɔ bɛɛ sɔrɔdasiw ye kɛlɛkɛ awiyɔn kelen wuli joonajoona ka ta ta tugu u la. Kunnafoni fɔlɔ minnu sɔrɔ la ka bɔ finitigiw yɔrɔ, o ye ko cɛden fila (2) joginna an ka kɛlɛkɛcɛw la, min ye terorisiw ta fan ye sa, k’ u boli la k’u ka moto 13, mɔbɔli 3, marifa caman n’u mugukisɛw ani balo caman to. O kunnafoni kelen y’a jira fana k’u bolibaatɔ taara k’u ka mɔgɔ saba su dalen to. Siyaka SOGOBA
Bamakɔ ni kayi bɛna datugu k’a sababu kɛ koronawirisiko ye
Jɛkulu min ɲɛsinnen bɛ koronawirisi kunkanko ma, kunun jamanakuntigi Ibarahimu Bubakari Keyita y’o bisimila jamanakuntigiso la Kuluba. Welekun tun ye u k’u hakilila fɔ jamana ɲɛmɔgɔw ye, bana in kɛlɛliko la. Kɛnɛya tigilamɔgɔ ninnu y’a jira ko Bamakɔ ni Kayi bɛ sɔn ka datugu; ka da a kan o duguba fila in de koronawirisitɔ hakɛ ka ca jamana kɔnɔ. Nin lajɛ filanan min kɛra ni koronawirisi kunkanjɛkulu ye, a dabɔra ka bana in taacogo kunnafoni di, ani ka dabaliw tigɛ halibi, a kunbɛncogo la, a kana se ka juguya ka taa a fɛ. O de kosɔn kɛnɛya tigilamɔgɔ ninnu hakili ye Bamakɔ ni Kayi ka datugu. Koronawirisi kunkanjɛkulu ɲɛmɔgɔ Porofesɛri Akori Agi Ikinani ka fɔ la, o laɲini min kɛlen filɛ, a bɛna fɛsɛfɛsɛ minisirilajɛ nata fɛ. A ye hakililajigin kɛ, ko nin y’a siɲɛ fila ye, nin laɲini in ka kɛ; ka laban ka ɲɛfɔli kɛ dan sigicogo la a ko la, walasa dugu ninnu datuguli kɔlɔlɔ kana se ka bonya sigidalamɔgɔw kan. Porofesɛri Akori Agi Ikinani y’a jira, ko feerefɛnw bɛ bɔ fan wɛrɛw fɛ ka Bamakɔ lasɔrɔ. Iziniw ka fɛn dilannenw fana bɛ bɔ Bamakɔ ka jamana dugu tɔw lasɔrɔ. Jamanakuntigi ye foli ni tanuni lase koronawirisi kunkanjɛkulu ma a ka wulikajɔ ni laadilikanw, ani laɲiniw na, koronawirisi kɛlɛliko la Mali kɔnɔ. Dɔkala Y. DIARRA
Faransi jamana b’a ka dɛmɛ don mali lakɔlikaramɔgɔw ma ni sefawari miliyari wɔɔrɔ ye
Juma tɛmɛnen awirilikalo tile 24 san 2020, Mali gɔfɛrɛnaman ni Faransi jamana y’u bolonɔn bila bɛnkan sɛbɛn dɔ la min bɛ tali kɛ Mali duguman kalanso lakɔlikaramɔgɔ dɛmɛni kan musakako siratigɛ la. Faransi jamana ka ni dɛmɛ in bɛna tɛmɛ u ka cakɛda dɔ bolo fɛ min ɲɛsinnen don yirawali sabatili ma Afiriki kɔnɔ n’a nansarakan daɲɛ surun ye (AFD). Nin hakilila in kɔnɔ, AFD bɛna dɛmɛ don Mali gɔfɛrɛnaman ma ka se sefawari miliyari wɔɔrɔ (6). O dɛmɛ bɛna kɛ musaka kɛrɛnkɛrɛnnen ye, karamɔgɔ minnu bɛ kalan kɛ duguman kalanso kalandenw kun forobakalansow la, kɛnyɛrɛye kalansow, sigidala kalansow ani mɛdɛrisaw la, ka dɛmɛ don olu ma. Nin hakilila in sigira senkan tuma min, porozɛ min ɲɛsinnen don Mali lakɔlikaramɔgɔw ka baara ɲɛdon dɛmɛni ma, o b’a janto dɛmɛ in sɔrɔbaaw ka baara kɛko ɲuman na. Porozɛ in sɛbɛnw tɛgɛnɔbila Mali ni jamana wɛɛrɛw cɛ minisiri Cɛbilen Darame ni Faransi lasigiden Zowɛli Meyɛri fɛ. Siyaka SOGOBA
Koronawirisi: Nin y’a siɲɛ fɔlɔ ye mali ka banabaatɔ 45 sɔrɔ tile kelen kɔnɔ
Kɛnɛya minisiriso ka kɛɲɛ n’a ka ŋaniya talen ka malidenw kunnafoni sanga ni waati bɛɛ koronawirisi taabolo kan jamana, K’a bɛ jama ladɔnniya ko koronawirisi banabaatɔ 45 yera jamana kɔnɔ bi sibiri awirilikalo tile 25 san 2020. O hukumu kelen kɔnɔ, ko banabaatɔ 4 kɛnɛyara, mɔgɔ man fatu bi. Banabaatɔ ninnu yera sigida minnu na olu filɛ: Kayi mara la, mɔgɔ 1 yera kita; Kulikɔrɔ mara, mɔgɔ 4 yera Kalaban-Kɔrɔ. Min ye Moti mara ye, mɔgɔ 8 yera Duwanza; mɔgɔ 1 wɛrɛ yera Kona. Bamakɔ disitiriki la, mɔgɔ 3 yera Komini 1lɔ ni 2nan na; Komini 3nan ta kɛra mɔgɔ 1 ye; min ye Komini 4nan, mɔgɔ 8 yera yen; ka mɔgɔ 7 ye Komini 5nan; Komini 6nan ta kɛra mɔgɔ 9. An bɛ don min na i ko bi, koronawirisi banabaatɔ 270 de lakodɔnnen don Mali kɔnɔ, mɔgɔ 21 fatura u la, mɔgɔ 91 wɛrɛ kɛnɛyara. Mɔgɔ fatulenw na, 10 si man fatu furakɛliyɔrɔw la, banabaatɔ 8 labɔra ka taa jamana kɔ kan. Siyaka SOGOBA
Mara ni desantaralizasɔn minisiri ye depite kalata tako 2nan ɲɛbila jaabiw di kunun alamiza awirilikalo tile 23 san 2020
O hukumu kɔnɔ, a y’a jira ko tako 2nan in jama bɔta fanga dɔgɔyara ni tako 1lɔ ye, 35,33%. Mn ye kalata cogoya ye, minisiri y’a jira ko kalata sera ka labɛn sɛrɛkili 43 kɔnɔ, mɔgɔ 6.691.305 tɔgɔ tun bɛ wotekɛsɛbɛnba kan, nka mɔgɔ 2.363.827 de bɔra ka wote. O tɛmɛnen kɔ, minisiri y’a sɛmɛntiya ko kalafili man se ka kɛ wotekɛ bon 796 kɔnɔ k’a sabukɛ kojugubakɛlaw ka jatigɛ walew ye. Mɔgɔ 226.111 de tun ka kan ka wote o bon ninnu kɔnɔ, o b’a jira ko mɔgɔ 3% ma se ka wote. Minisiri ka ni ɲɛbila jaabi ninnu kɔnɔ, an b’a ye ka fɔ fɛɛrɛtɔn min bɛ fanga na bi, o ye saraba cɛ ka wuli ni depite bi naani ni kɔ ye. ADEMA-PASJ bɛ tugu o la ni depite 20 hakɛ ye. Jɔyɔrɔ sabanan bɛ URD bolo ni depite 19 ye. Jaabi ninnu kɔnɔ halisa, an b’a ye ka fɔ Bamakɔ depite 14 na, RPM ye depite 1 pe sɔrɔ komini 2nan kɔnɔ. N’an y’o sanga san 2013 depitesigi ma, an b’a ye ka fɔ u seginna kɔ ni depite 8 ye. Nin fɛɛrɛtɔn kunbaba ninnu kɛrɛfɛ, an b’a ye ka fɔ, fɛɛrɛtɔn kura dɔw fana ni fanga bɛna don depitebulon kɔnɔ ɲinan, i n’a fɔ: MPM depite 11; ASMA ni ADP-MALIBA, olu kelenkelenna bɛɛ ye depite 8 sɔrɔ; PRVM-FASOKO ni YELEMA, olu fana kelenkelenna ye depite 4 sɔrɔ. Halisa nin ɲɛbila jaabi ninnu kɔnɔ, an b’a ye ka fɔ Belebele dɔw binna sira la, olu tɛna ye depitebulon kɔnɔ nin manda in na fɔ kɔnlɔncɛba depite Omari Mariko.
Masiki miliyɔn naani bɛna di wotelaw ma deditekala tako filanan hukumu kɔnɔ
Hakililajigin na, depitesigi kalafili tako 2nan bolo dalen don ka bila dimasidon nata la awirilikalo tile 19 san 2020. Kalata tako 1lɔ kɛra gɛlɛya min kɔnɔ, filanan fana bɛna kɛ o gɛlɛya kelen kɔnɔ, n’o ye Koronawisi ɲɛsiranya ye. O kɔsɔn, jamana marabaaw ye fɛɛrɛ bɛɛ tigɛ, ka nunnabiri (masiki) miliyɔn naani san wotekɛlaw tɔgɔ la, walasa jama ka bɔ ka wote kasɔrɔ u man jɔrɔ ni bana in sɔrɔli ye. Mara ni desantaralizasɔn minisiri Bubakari Alifa Ba ye nin kunnafoni di, a kɛlen kɔ ka saniyawale matarafali minɛw di disitiriki gɔfɛrɛnɛri ma Bamakɔ meri wɔɔrɔ tɔgɔ la depitekalata hukumu kɔnɔ. A lajɛ kɛra Bamakɔ disitiriki gɔfɛrinora kɔnɔ bi sɔgɔmada in na. Minɛ ninnu bɛ tali kɛ tɛgɛkominɛ 342 la, a bɛ fɔ zɛli min ma (500 ml) o den 1.800 ani litiri duuru (5 litres) ta den 141. O tɛmɛnen kɔ, minisiri y’a ɲini gɔfɛrɛnɛri ni mɛriw fɛ, u ka minɛ ninnu minnɛ ko ɲɛ, sabula ko kalata kɔ fɛ, u bɛ se ka mako ɲɛ meriw ni kalansow la ani bato kɛ yɔrɔw ni jama dalajɛ yɔrɔ la.
Mali sɔrɔdasiw cɛsirilen don walasa ka kojugubakɛlaw bali u sago sɔrɔli la
An ka kɛlɛkɛcɛw ka kan hakili t’u yɛrɛ la sanga ni waati bɛɛ, sabula kojugubakɛlaw kalen kan don ko f’u ka dankari basiki ni lafiya la jamana kɔnɔ. Kunun tarata awirilikalo tile 14 san 2020, Mali sɔrɔdasiw ye kojugubakɛla saba faga Dara dugu kɔnɔ Honbɔri kɛrɛ fɛ. Kunnafoniw y’a jira ko sɔrɔdasiw ni kojugubakɛlaw kari la ɲɔgɔn na k’u to lakana sabatili la dugu kɔnɔ. O ɲɔgɔn kunbɛ kɔnɔ, a bɛ fɔ marifa min ma ko (pistolet mitrailleurs) sɔrɔdasiw y’o fila ni marifakisɛw minɛ u la, an’u ka arajo taliki fila ni moto kelen. Ka kɔn o ɲɛ, Dimasidon dɔgɔmadafɛ nɛgɛ kanɲɛ duuru waati (5h), kojugubakɛlaw ye binkanniwale ta ka waribon BNDA sɛgɛrɛ Mpesoba. Nka u t’o fila ni cɛtigɛ, sabula an ka sɔrɔdasi minnu bɛ waribon da la, olu ye tasuma wuli u la, f’ u boli la. O muguci kɔnɔna na, an ka cɛden kelen jogin na, nk’a man juguya kosɛbɛ. M’pɛsoba ni Kucala cɛ ye kilomɛtɛrɛ 45 ye. O don kelen, nɛgɛ kanɲɛ tan ni kelen waati (11h) waati, sɔrɔdasiw bɔra mugupɛrɛnta dɔ kan Nakɔrɔ, Duwansan ni Honbɔri cɛ, Seware ni Gawo sira kan. U ye fɛɛrɛw tigɛ o yɔrɔ bɛɛ ka mugupɛrɛn in bɔ dugukolo la. O kunnafoni kelen y’a jira ko awirilikalo tile 12 tɛmɛnen nɛgɛ kaɲɛ 22 waati, kojugubakɛlaw binna polisiw ni duwanyɛnw ani zandaramaw dagayɔrɔ kan Benena, Tominyan sɛrɛkili la. Kɛlɛcɛkulu kɛrɛnkɛrɛnen min ɲɛsinnen don kojugubakɛlaw kɛlɛli ma, n’a bɛ wele nansarakan na (FORSAT), olu sera kɛnɛ kan nɛgɛ kaɲɛ 23h waati, u y’a sɔrɔ binkannikɛlaw ye taara ka ban. Binkannikɛlaw ye mɔbili 4 jeni, ka boli ni moto dɔw ye.
Jamanakuntigi ka laseli sabanan koronawirisi kɛlɛli hukumu kɔnɔ
Nin ye jamanakuntigi Iburahimu Bubakari Keyita bɔko sabanan ye ka kuma ta malidenw ɲɛkɔrɔ, banajuguba in kɛlɛli hukumu kɔnɔ, n’o ye Koronawkrisi ye. A ka nin bɔko sabanan in hukumu kɔnɔ, jamanakuntigi ye fɛɛrɛ jɔnjɔnw ta ninnu bɛ koronawirisi kɛlɛli taabolo talenw matarafali sinsin. Jamanakuntigi y’a jira a ka laseli ko, gɔfɛrɛnaman b’a fɛ ka sefawari miliyari 500 hakɛ kɛrɛnkɛrɛn ka bila koronawirisi kɛlɛli kama. A ka fɔ la, o nafolomugu in bɛna kɛ dɛmɛ ye ka ɲɛsin cakɛdaw walima mɔgɔw ma banakisɛ kunbɛli fɛɛrɛw matarafali kɛlen bɛ ka fɛn bila minnu ka baara la. O siratigɛ la, sefawari miliyɔn 100 bɛna bila denbayaw ka bolo kan, koronawirisi kɔlɔ yɛlɛla minnu kan kosɛbɛ Mali Komini 703 bɛɛ kɔnɔ. O tɛmɛnen kɔ, jamanakuntigi y’a jira fana ko balo tɔni 56.000 ni nɔnɔ tɔni 16.000 di duw kɔnɔ fu la, koronawirisi kunbɛli fɛɛrɛw kɔlɔ yɛlɛla du minnu fɛ. Ko juru minnu bɛ gɔfɛrɛnaman na jamana kɔnɔ, k’u bɛna a bɛɛ jate bɔ k’a munɛ sara a tigiw ye. Sefawari miliyari 100 de labɛnnen don o kama. O bɔlen kɔ yen, a y’a jira fana ko miliyari 20 kɛrɛnkɛrɛnen don cakɛda misɛnw ni hakɛlamaw dɛmɛni kama ka fara iziniw ni nafolo canri siraw kan ani cakɛda kunbaba dɔw koronawisi kɔlɔlɔ sera minnu ma. Min ye finidilan iziniw ni bololabaarakɛlaw ye, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kalalikɛlaw, jamana bɛna dɛmɛ don olu ma walasa u ka nudatugulan caman dilan minnu bɛ se ka ko. Jamanakuntigi, halisa a ka laseli kɔnɔ, a y’a jira ko gɔfɛrɛnaman bɛ ka fɛɛrɛ bɛ sigi senkan walasa malidenw ka BESEYAWO / BCEAO cakɛlaw ka lafiya ɲɔgɔnna sɔrɔ. A b’ o cogo kelan na, Ibk y’a jira ko ji ni kuran bɛna di mɔgɔw ma fu la, korona banakisɛ ye kɔlɔlɔ se minnu ma. Takisiw bɛna bin ka bɔ jamanaden bɛɛ kan ji ni kuran sarayɔyɔ fo kalo saba ( awirili, mɛ, ani zuwɛn). Ko ɛnpo bɛna sara cakɛdakulu kelen – kelenan bɛɛ ye, minnu ye dɔ sɔrɔ kovid -19 kɔlɔlɔw la, kɛrɛkɛrɛnnenya la, a kunbɛli fɛɛrɛw kɔlɔlɔ bonyan na cakɛda minnu kan kosɛbɛ, i n’a fɔ dunanjigisow, taamako cakɛdaw ani bola feereyɔrɔw walasa olu ka se k’u ka baarakɛlaw sara. Jamanakuntigi Iburahimu Bubakari Keyita y’a jira fana ko, balo ni nɔnɔ sɔngɔ bɛna jigin. O kɔsɔn, ko caman bɛna bɔ minɛw ladonni wari la jamana kɔnɔ, n’a bɛ fɔ a ma nansarakan na (taxes douanier). A y’a jira fana k’u ye hakilia dɔ sigi senkan min bɛ wele nansarakan na « un malien, un masque» , ko maliden kelen o kelen, nudatugulan kelen. O hukumu kɔnɔ, jamanakuntigi ko k’ale nisɔndiyalen b’a fɔ malidenw ye ko nudatugulan miliyɔn 20 de mankɔnɔnnen don dɔgɔkun nata Bamako kɔnɔ. O tɛmɛnen kɔ, a ye kɛnɛyatigilamɔgɔw ni lakana cɛdenw fo, u ka cɛsiri n’u ka wulikajɔ la banabaatɔw furakɛli ni kuwurufe sabatiko ɲuman kɔlɔsili la. Mɔgɔ minnu tɛ da kola, jamanakuntigi y’a jira k’u ka da a la ko bana in ye diɲɛ ye wa a bɛ Mali la. O siratigɛ la, a ko k’a b’a ɲini jamanadenw fɛ, bɛɛ saniya walew matarafa, ka kɛnɛyatigilamɔgɔw ka fɛɛtalenw labato, walasa k’an ka jamana kisi k’a tanga ka bɔ koronawirisi masiba ma.
Duwanyɛn kelen ni zandarama kelen ni bɔra binkannikɛlaw fɛ Kita sɛrɛkili la
An ye kunnafoni sɔrɔ ka fɔ ko binkannikɛlaw binna zandaramaw ni duwanyɛnw dagayɔrɔ kan Sanankɔrɔ Sebekɔrɔ komini na Kita sɛrɛkili kɔnɔ. A kɛra alamisa sufɛ, nɛgɛ kanɲɛ 21h waati, binkannikɛlaw nana an ka cɛdenw dagayɔrɔ lamini ka bala ka mugu ci daminɛ fanbɛɛ. Mugukan gannen, an ka cɛdenw ko k’u bɛ boli ka don dugu kɔnɔ, kisɛ ye mɔgɔ fila sɔrɔ olu ni tɔra a la, u ye bolifɛnw jeni, ka minɛ caman tiɲɛ. Mɔgɔ fila minnu sara olu ye duwanyɛn kelen ani zandarama kelen ye, u ka suturaliw kɛra bi juma u ka denbayaw la Kati ni Bamakɔ. Ka kɔn suturali ɲɛ, Kita perefɛ Mamadu Jakite, kɔnsɛyi de sɛrɛkili kuntigiba Boli Keyita, ani Kita Mɛri Soriba Sise, olu tara duwawudon kɛ firew sɔmɔgɔw ye jamana ɲɛmɔgɔw tɔgɔ la. Amadu Babi ye mɔgɔ pologotolen ye, Duwanyɛn ɲɛmɔgɔ don kita. A y’a jira ko jukɔrɔndonbaaw sera kɛnɛ kan fo nɛgɛ kanɲɛ 02h waati. A y’a seereya fana ko binkannikɛlaw tun bɛ ka « Alahu akibaru » fɔ, k’olu ye Amadu kunfa ka cɛdenw ye.
Depitekalata tako 1lɔ jaabi labanw bɔra bi
Mali depitekalata tako 1lɔ baaraw kuncɛra bi ni jaabi labanw dili ye jamana fangabulonba fɛ n’o ye kuru kɔnzititisɔnnɛli / cour constotutionnelle ye. O hukumu kɔnɔ, tako 2nan tɛna ye sɛrɛkili 12 ta la: Kayi sɛrɛkili, Tumutu, Jene, Menaka, Burɛmu, Yelimani, Ɲɔnɔn, Ɲafunke ani Kidali mara sɛrɛkili naani bɛɛ. Politikitɔn minnu cebɔw kɛra tako kelen ye, olu filɛ: RPM depite 10, URD depite 4, ADP-MALIBA depite 3, ADEMA-PASJ depite 2, SADI depite 1, UM- RDA depite 1, YELEMA depite 1. Ni nin sɛrɛkili damadɔ bɔra a la, kalata tako 2nan bɛ labɛn jamana fantɔ bɛɛ la.
