Amoko ɲεnabɔli cakεda saba ɲεmɔgɔw ye ɲεfoli kε Amo tigεliko la
Farimansinw ye fura feere dabila AMO la a bε ɲini ka caya ni kunɲɔgɔn kelen, k’a sababu kε ko juru cayara AMO ɲεnabɔli cakεdaw la. O kuma fɔlen, kεnεya minisiri Misεli Sidibε ye sefawari miliyari saba sara juru la. Nka fɔ ka desanburukalo tile duuru ma, farimansinw lafasalitɔnw y’a jira ko 30 % dɔrɔn sarala juru la, o hukumu kɔnɔ, k’olu ka gεrεfu bε to senna fɔ ni wari bεε sarala tuma min. Amoko ɲεnabɔli cakεda saba ɲεmɔgɔw, n’ o ye KANAMU; IYꜪNINPꜪSI ni SEMꜪSI, Jumadɔn tεmεnen, olu fana ye barosigi kε ni kunnafonidilaw k’ a jira k’ olu ye farimansinw ka wari munε sara. Kamamu ɲεmɔgɔba Mahamani Babi y’a jira ko farimansiw jodon k’u ka hakε ɲini, ko nka tuma dɔw la, fɔ u k’ a dɔn k’olu fana bε gεlεyadɔw sɔrɔ baara kɔnɔ kaɲε ni waati ko ni yuruguyurugu ye, o de wari sarali sen sumaya. A ko nka u bεna fεεrε sabatilen dɔ sigi senkan min bε dansigi o yuruguyurugu la. Min ye IYꜪNINPꜪSI ɲεmɔgɔ ye, Madamu Sidibe Zamilatu Sise y’ a jira ko farimansinw ka nin laseli balala ale la, n’o ye 30 % dɔrɔn sɔrɔli ye wari munε la. A y’a jira ko kεsiw ye wari bεε sara banki la, ko wa bankiw y’a sεmεntiya k’a ye wari sɔrɔ. O tεmεnen kɔ, a y’a ɲini farimansiw lafasalitɔnw fε, u ka jamanadenw ka yεrε bila fεn bεε sanfε. A ko AMO nafa bonya kama, k’u tεna sɔn tunguni, nin ka sefila jamana kɔnɔ. SEMꜪSI ɲεmɔgɔ, Madamu Jεminatu Sankare fana y’a jira ko Farimansiw ka juru tε kεsiw la tunguni, ko wari munε bεε sarala.
Sannikɛbaliya bɛ ɲini ka wosokɛnɛ sɛnɛnanw saliya baara la.
Ni waati ye wosokɛnɛ bɔ tuma ye. Suguw falen don a la kabini nowanburukalo daminɛ. Musuw b’a bɔrɔ kg 50 san sugu la, k’a dɔgɔdɔgɔni feere dugu kɔnɔ. A waralen bɛ sikaso suguba kɔnɔ kosɛbɛ ni waati la. Woso kɛnɛ bɛ sɛnɛ Mali fan bɛɛ, nka a fanba bɛ bɔ sikaso mara la. Sannikɛbaliya kama, wosokɛnɛ sɛnɛnnaw bɛ ɲinin ka saliya baara la. Kasɔrɔ wosokɛnɛ ye sangaba sɔrɔ nin san damadɔ in kɔnɔ Mali la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la sikaso mara kɔnɔ. Nin y’a jate minɛ, wosokɛnɛ sɛnɛ tun ye caman bɔ Baarakɛbaliya la jamana kɔnɔ, nka sisan olu bɛɛ bɛ ɲinin ka saliya, ka da sugu gɛlɛya kan. O gεlεya kɔsɔn, sεnεkεlaw bɛ jaguya ka woso feere dasu la, sabula a tɛ seka mara ka mɛ, n’a man tiɲɛ. O kosɔn, wososɛnanw ni jagokɛlaw ko gɛlɛya min b’ olu kan bi, o ye wosobayɛlɛma izinin ko ye, ni gɔfɛrɛnaman sera k’o dɔ jɔ jamana kɔnɔ k’o bɛ ja u ye. A bε fɔ yɔrɔ min na ko jamana si tɛ yiriwa sɛnɛ kɔ, a ka kan ka fɔ ka d’a kan fana ko sɛnɛ tɛ jamana si bɔ nɔgɔla ni sɛnɛfɛnw tɛ ka bayɛlɛma k’u dun jamana kɔnɔ. Mali fεnkεnε caman bε bɔ sikaso mara la, kεrεnkεrεnnya la woso. Woso caman bε sεnε Sikaso mara la, nka a fanba bε tila ka tiɲε u bolo, sabula u tε se k’a bε feere kaban, a tε se ka mara wa izinin ten ye min b’a bayεlεma. Hamidu Watara ye bakuruba feere kεla ye, mobiliba fila falen bε woso na a bolo, a ko k’a bɔra n’a ye sikaso kεrεfε dugu dɔ la. A ko an bε waati ni na, sanni ka suma kosεbε sugu la, o bε tiɲε caman don ale kun sabula tɔnɔn tε ka sɔrɔ. A ko ale bε k’a feere dasu la walasa a kana tiɲε k’a to a bolo. A ko ale ka mobiliba fila in bε bεn tɔni fila hakε ma, o fila kɔnɔ, ale bε tɔni kelen dɔrɔn feere dɔgɔkun kɔnɔ woso tɔ bεε bε toli mobili kɔnɔ. Amadu jara ye dɔgɔdɔgɔni feerekεla ye sikaso sugu la, ale fana y’a jira ko a ka gεlεn ale ka bɔrɔ 10 feere tile kɔnɔ. A ka ale bolo, fεεrε min bε ni gεlεya in na o de ye ka to ka Mali wosokεnε dɔ labɔ jamana kɔ kan.
Sigida n’a lamini: Kungoda lakananenw bɛ ka jirintanya
Jiritigɛko jugu, forokurabɔw, sojɔw, tasuma donni kungo la ani bagandumunikɛyɔrɔ caya, nin bɛɛ de b’a la ka dankari kungo lakananenw na; kasɔrɔ u jɔyɔrɔ ka bon falenfɛn suguya cayali ani kungosogow cayali la an sigidaw la. O siratigɛ la, ji ni kungo lakanabaaw b’a ɲini kominiɲɛmɔgɔw fɛ, u k’u jilaja kosɛbɛ sigida n’a lamini ladonni na. An bɛ don min na, falenfɛnw ni kungosogow bɛ ka dɔgɔya ani kungo lakananenw cogoya bɛ ka tiɲɛ, k’a sababu kɛ hadamadenw kɛwale jugu ye. Ji ni kungo lakanabaa minnu bɛ yen, n’an jigi b’olu kan kungo lanakani na, mɔgɔw b’a la k’olu ɲangata u kana se k’u ka baara kɛ. O dansagonwale dɔnna cogo di? Mahamani Gaku ye Mali ji ni kungo lakanani ɲɛmɔgɔba ye. An n’ale ka kumaɲɔgɔnya dɔ senfɛ kungo lakananenw yaalali kɔnɔna na, a y’a jira, ko Mali ma se k’a ka kungoda hakɛ dantigɛlen 10% don bala halibi ; kasɔrɔ a bolodara cogo min na, nin ɲɔgɔntuma tun ka kan k’a sɔrɔ an sera ka 15% fo 17% don ba la. O yaala kelen in senfɛ, sigida n’a lamini ni lasaniyali ani yiriwali kuntaala jan minisiri, Huseyini Amiyɔn Gindo fana y’a jira, ko forokurabɔw, baganmara fanga bonyani n’a kɛcogo jugu ani tasuma donni kungo la, k’o bɛ ka dankari kungoda lakananenw na. Jama cayali an sigidaw la, o fana ye kungo tiɲɛni sababu dɔ ye. Duguw bɛ ka bonya, mɔgɔ kuraw bɛ ka na sigi duguw la, walima ka buguda kuraw tigɛ. Bugunin mara ji ni kungo lakanabaawɲɛmɔgɔ ye Kapitɛri Seyudi Dawu ye. A ko sariyaw labatobaliya, ka fara ji ni kungo lakanabaaw ka kumaw labatobaliya kan, o ye gasi ye an sigida la. A ko kungoda lakananen 8 de bɛ Bugunin mara kɔnɔ; o mumɛ ye taari 224.562 ye. Ko gɛlɛyaba b’olu kungo lakanabaaw kan o kungoda ninnu ladonni na. Jiritigɛko jugu dogo la, ani forokurabɔw ni damansenw; n’o ye sanuɲini ye, ka fara kungolakanani baarakɛminɛ hakɛ dɛsɛli kan, nin bɛɛ ye gɛlɛya ye ji ni kungo lakanabaaw kan. A k’olu ni mɔgɔ minnu ka kan k’u bolo di ɲɔgɔn ma u ka baaraw sabatili la, n’o ye sɛnɛkɛlaw, baganmaralaw ani mɔnnikɛlaw ye, olu b’u dogo u la, u t’a fɛ yɛrɛ u a jɛ ko ma. Sabula ko ji ni kungolakanabaaw b’olu bali u ka baaraw kɛli la u sago la. O siratigɛ la, Seyidu Dawu b’a ɲini gɔfɛrɛnaman fɛ, a ka dabali kɛnɛman wɛrɛ tigɛ kungoda ninnu ladonni na. Sikaso mara ji ni kungo lakanabaaw ɲɛmɔgɔ Mohamadu Seyidu fana ko san 2010 kɔnɔna na, sariya min nimɔrɔ ye 10-028 ye, n’a tara zuluyekalo tle 12, k’o b’a jiramɔgɔ si man kan ka baara kɛ kungo lakananenw kɔnɔ. U bɛ se ka jiriden mɔnenw kari ani ka dɔgɔ jalanw tigɛ. Lakanabaa ɲɛmɔgɔ ninnu ka fɔ la, baganmaralaw ni bugudalamɔgɔw de ka jugu kungo ma kosɛbɛ. Mɔgɔ minnu bɛ kungo buruja, u tɛ siga hali dɔɔnin ka lakanabaa bɔnɛ a ni na kungo kɔnɔ. Hakililajigin na, ji ni kungo lakanabaa 2 fagara Mali kɔnɔ. Yitinɛ Ibarahima min tun ye Kaboyila ji ni kungo lakanabaaw ɲɛmɔgɔ ye, u y’o fara mɛkalo tile 7 san 2019. Mahamani Amadu min fana tun ye Mɔndoro lakanabaaw ɲɛmɔgɔ ye, u y’o faga zuluyekalo tile 1lɔ san 2015. Koba, Fankaso ani Npɛsoba kungo lakananenw bɛ Kucala ji ni kungo lakanabaaw ka mara kɔnɔ. Olu fiyɛ mumɛ ye taari 11.335 ye. O lakanabaawɲɛmɔgɔ Yitinɛ-kolonɛli Haruna Kamara y’a jira, ko kungo burujabaaw kofɔbaliya ji ni kungo lakanabaaw ye, baganmara warako jugu, jiri misɛnninw folongotoli baganw fɛ ani kungo nafa bɔcogo ɲuman waleyaw matarafabaliya sigidalamɔgɔw fɛ, olu de bɛ k’olu ka baara sabatili gɛlɛya u bolo. Sanga ni waati bɛɛ la, u bɛ kunnafonidiw ni lafaamuyaliw kɛ kungo ladoncogo la; walasa u ka se ka sariyaw dɔn ani ka kungoda dantigɛlenw dɔn. Ji ni kungo lakanabaaw ka laɲini ye kominiɲɛmɔgɔw k’u sendon u ka kungodaw lakanani na a ɲɛma, ani ka fara ji ni kungo lakanabaaw kan kunnafonidiw ni lafaamuyaliw la. Mariyamu F. Jabate Dɔkala Yusufu Jara
